Welke camerastatieven zijn er?

Geen enkele ambitieuze fotograaf kan zonder een goed camerastatief. Statieven zijn onmisbare hulpmiddelen, vooral voor langere belichtingstijden, zoals bij vuurwerk of sterrenfotografie. Statieven worden zowel buitenshuis als binnenshuis gebruikt. Er zijn eenvoudige plastic statieven op de markt, die in het beste geval geschikt zijn voor lichte digitale camera’s, en stevige statieven van aluminium, carbon of hout voor zwaardere DSLR-camera’s en geavanceerdere eisen. Het is duidelijk dat het prijsniveau van de professionele statieven hoger ligt dan dat van het eenvoudige plastic alternatief.

In principe bestaat een camerastatief uit een statiefkop, een middenzuil met nivelleerinrichting en drie in lengte verstelbare poten. De statiefkop is een kogelkop of kantelkop waarop de camera wordt geschroefd. De noodzakelijke panning-, kantel- of kantelbewegingen kunnen gemakkelijk langs alle assen worden uitgevoerd. De eerste fotostatieven waren allemaal van hout, een ontwerp dat tegenwoordig om gewichtsredenen alleen nog bij studiocamera’s wordt aangetroffen.

In de meeste gevallen geven fotografen tegenwoordig de voorkeur aan statieven van aluminium of met koolstofvezel versterkte kunststof (carbon), die ondanks hun geringe gewicht toch voldoende stabiliteit hebben. De poten bestaan uit drie of vier segmenten die naar wens kunnen worden uit- en ingetrokken. Om de stabiliteit te waarborgen, gebruiken sommige fabrikanten vouwsluitingen, terwijl andere op draaisluitingen vertrouwen. Aan het uiteinde van de poten zitten rubberen voetjes waaruit vaak een metalen spike kan worden losgeschroefd.

Wanneer moet een statief worden gebruikt?

Zelfs wie geen fan is van regels moet in gedachten houden wanneer het zinvol is een statief te gebruiken. Een statief helpt om de camera stil te houden, wat vooral nuttig is bij lange brandpuntsafstanden en lange belichtingstijden. Als vuistregel geldt dat de gekozen sluitertijd in de noemer niet groter mag zijn dan de brandpuntsafstand van het objectief. U kunt hier een paar voorbeelden vinden:

Voorbeelden:

• Als de lens een brandpuntsafstand van 50 mm heeft, mag de sluitertijd niet korter zijn dan 1/60 seconde.
• Bij een brandpuntsafstand van 100 mm mag de sluitertijd niet korter zijn dan 1/125 seconde.
• Bij een brandpuntsafstand van 200 mm mag de brandpuntsafstand niet langzamer zijn dan 1/250 seconde.

Als de sluitertijd langer is dan de bovenstaande waarden, is het van essentieel belang een statief te gebruiken om scherpe opnamen te maken. Statieven zijn ook zeer nuttig voor landschapsfotografie om ervoor te zorgen dat de foto en het landschap dezelfde horizontale lijn hebben. Voor macrofotografie helpt een camerastatief om de lens scherp te stellen op kleine voorwerpen. Fotografen gebruiken ook graag een statief voor portretten wanneer zij meerdere mensen vanuit hetzelfde perspectief willen fotograferen.

Alternatieven: monopods en cameraklemmen

Monopods bestaan uit een enkele zuil van variabele lengte met een statiefschroef bovenaan. Een rubberen voet of spike zorgt voor een stevige stand. Monopods zijn nuttige hulpmiddelen die vaak worden gebruikt in combinatie met een camerastatief om zware telelenzen te stabiliseren.

Op de lange lenzen bevindt zich een statiefring waaraan met een schroef ook een monopod kan worden bevestigd. Voordelen van monopods zijn het lichte gewicht, de snelle opstelling en de goede transporteerbaarheid.

Cameraklemmen zijn meestal gemaakt van aluminium en zijn bedoeld om camera’s te bevestigen aan tafels, deuren of andere oppervlakken met een klemschroefdraad. Een balhoofd biedt de nodige bewegingsmogelijkheden. Cameraklemmen kunnen universeel worden gebruikt als alternatief voor een statief.

Conclusie: Lange belichtingstijd betekent statief

Camera statieven zijn er in ontelbare maten, uitvoeringen en toepassingen. Bij zware DSLR-camera’s moet rekening worden gehouden met voldoende stabiliteit en gewicht. Alternatieven zijn monopods of cameraklemmen.

Dieptescherpte – wat is dat?

De term scherptediepte beschrijft de omvang van het gebied in focus op de foto. Het woord scherptediepte moet dus letterlijk worden genomen. Het is een maatstaf voor hoe diep in de foto (of correct geformuleerd: in de objectruimte) alle voorwerpen scherp zijn afgebeeld. Een kleine scherptediepte betekent dat alleen objecten op de voorgrond echt scherp zijn, terwijl de achtergrond wazig is. Omgekeerd betekent een grote scherptediepte dat zowel de voorgrond als de achtergrond in beeld zijn. U moet dus zorgen voor een geringe scherptediepte als u bijvoorbeeld een portret wilt maken.

Dan is alleen de persoon interessant, de achtergrond is oninteressant. Maar als je een landschap wilt fotograferen, dan is het natuurlijk wenselijk om voor een grote scherptediepte te zorgen, zodat het landschap zo diep mogelijk in beeld komt. Bij macrofotografie daarentegen is een zeer onscherpe achtergrond weer wenselijker, zodat de blik van de kijker volledig op het object – bijvoorbeeld een bij op een bloem – wordt geconcentreerd.

Het gaat allemaal om de bij en de adering in de vleugels. Het beekje dat misschien een halve meter onder de bloesem stroomt, is van geen belang en kan verdwijnen in de onscherpe achtergrond. Als je het voorwerp behendig plaatst, kun je de blik van de kijker specifiek op het voorwerp richten door de brandpuntsafstand en de scherptediepte dienovereenkomstig in te stellen. Om dit te doen, moet u de scherptediepte zo dicht mogelijk rond het hoofdonderwerp plaatsen. Hierdoor worden de voor- en achtergrond minder scherp en is het voorwerp volledig scherp. Dit wordt selectieve onscherpte genoemd.

https://www.instagram.com/p/BjY3w-2Ao29/

https://www.instagram.com/p/BwcwF47pjvZ/

Scherptediepte – hoe doe ik dat?

Het middel waarmee je de scherptediepte kunt beïnvloeden is het diafragma. Een groot diafragma geeft een geringe scherptediepte, een klein diafragma geeft een grote scherptediepte. Merk op dat in fotografisch jargon een groot diafragma een grote opening betekent en dus een klein f-getal. f/2.8 geeft dus een kleine scherptediepte (achtergrond wazig), terwijl f/16 een grote scherptediepte geeft (achtergrond scherp). Voor het bovengenoemde voorbeeld van een portret moet u een klein f-getal instellen, zodat de persoon afsteekt tegen de achtergrond. Dit wordt ook wel bijsnijden genoemd.

Hetzelfde geldt voor de bij op de bloem. Het steekt perfect af tegen de stroom die eronder stroomt als je een klein diafragma instelt (fotografeer met een groot diafragma, zoals een fotograaf zou zeggen). Voor ons landschap daarentegen moet je een groot diafragma instellen, zodat er zoveel mogelijk van in beeld komt. Een klein diafragma zorgt er natuurlijk voor dat er weinig licht op de sensor valt. Daarom moet u niet vergeten de sluitertijd langer in te stellen en eventueel de ISO-waarde te verhogen.

Hogere ISO-waarden hebben echter een negatief effect op de beeldkwaliteit, zodat u beter een statief kunt gebruiken. Natuurlijk hebben de meeste camera’s een automatische functie (“Av” is de naam van deze instelling op Canon, bijvoorbeeld) waarbij u zich alleen zorgen hoeft te maken over het diafragmagetal en de camera vervolgens automatisch de sluitertijd en de ISO-waarde aanpast – niettemin moet u in de gaten houden wat uw camera instelt; dit is niet altijd correct.

Scherptediepte is een belangrijk ontwerpinstrument. Met een kleine scherptediepte kunnen enerzijds objecten (vooral mensen in portretopnamen) van de achtergrond worden onderscheiden (uitsnede). Bij een grote scherptediepte daarentegen zijn alle objecten, ook de achtergrond, scherp (belangrijk voor landschapsopnamen). De scherptediepte wordt bepaald door het diafragma. Een klein f-getal geeft een kleine scherptediepte, een groot f-getal geeft een grote scherptediepte.

Scherptediepte voor landschapsfotografie

Diafragma en scherptediepte – eenvoudig uitgelegd